( 1 ) - پيدايش عقيده به كلام نفسى و قدم قرآن تأثير فلسفهء يونان در زندگى مسلمانان در ميان مسلمانان شكى در اين نيست كه قرآن سخن خداست و خداوند آن را براى اثبات نبوت پيامبر اسلام ( ص ) و راهنمايى مسلمانان فرستاده است . باز شكى در اين نيست كه تكلم و سخن گفتن ، يكى از صفات جمال و يا صفات ثبوتيه خداوند است و قرآن مجيد هم او را با همان صفت توصيف مىكند ، آنجا كه مىگويد كَلَّمَ اللَّهُ مُوسى تَكْلِيماً خداوند با موسى سخن گفت . آرى ، همهء مسلمانان به اين دو مسئله معتقد بودند و كوچك‌ترين اختلافى با همديگر در آن نداشتند تا فلسفهء يونان به ميان مسلمانان راه يافت ؛ فرقه‌ها و گروه‌هاى مختلفى از آنان به وجود آورد به طورى كه فرقه‌اى فرقهء ديگر را تكفير و گروهى از گروه ديگر تبرّى و دورى نمود ولى اين نزاع و دودستگى در همين‌جا پايان نيافت بلكه تا به مرحلهء جنگ و خونريزى پيش رفت . چه رسوايىها كه به وسيلهء همين نزاع در اسلام به بار نيامد و چه احترام‌هايى كه هتك نگرديد و چه خون‌هايى كه ريخته نشد ؟ ! با اين كه هر دو طرف ، هم قاتل و هم مقتول به مبدأ و معاد معتقد بوده و به رسالت پيامبر خدا ايمان داشتند و از امت اسلام محسوب مىشدند . راستى آيا جاى تعجب و تأسّف نيست كه مسلمانى به هتك ناموس و ريختن خون برادر مسلمانش اقدام كند ؟ ! در صورتى كه هر دو به يگانگى خدا و نبوت پيامبر ( ص ) گواهى مىدهند و به روز رستاخيز و هر آن چه پيامبر از سوى خدا آورده است اذعان و اعتراف دارند ! ! آيا روش پيامبر اسلام ( ص ) و روش ( 2 ) - آنان كه پس از وى حكومت و زمام مسلمانان را به دست گرفتند ، اين